W sercu Wrocławia, w głównym gmachu Uniwersytetu, kryje się jedno z najpiękniejszych barokowych wnętrz w Polsce. Aula Leopoldina to monumentalna sala, która od prawie trzech wieków zapiera dech zwiedzającym. Nie trzeba być miłośnikiem sztuki, żeby docenić przepych fresków pokrywających sklepienie, złocone rzeźby i iluzjonistyczne malowidła tworzące wrażenie nieskończonej przestrzeni. To miejsce, gdzie barokowy geniusz artystyczny spotkał się z akademicką tradycją.
Sala powstała w latach 1728-1732, choć sama uczelnia została założona wcześniej – w 1702 roku przez cesarza Leopolda I. Właśnie jemu aula zawdzięcza swoją nazwę.
- oszałamiające iluzjonistyczne freski
- wyjątkowa akustyka sali
- barokowa rzeźba i ornamentyka
- historia sięgająca 1728 roku
- centralne miejsce akademickich uroczystości
Barokowy majstersztyk w centrum miasta
Za projektem stał Christophorus Tausch, uczeń słynnego włoskiego architekta Andrei Pozza. To właśnie wpływ Pozza widać w każdym detalu – rzeźba, architektura i malarstwo tworzą tu jedną nierozerwalną całość. Freski namalował Johann Christoph Handke z Ołomuńca, rzeźby figuralne wykonał Franz Joseph Mangoldt, artysta morawskiego pochodzenia działający we Wrocławiu, a sztukaterię i marmoryzację powierzono włoskiemu mistrzowi Ignazio Provisore.
Efekt? Wnętrze które oszałamia bogactwem detali. Sklepienie pokrywają freski wykorzystujące technikę iluzjonistycznego malarstwa – oglądane z odpowiedniego punktu (zwanego punto stabile) tworzą wrażenie trójwymiarowej przestrzeni rozciągającej się ku niebu. To barokowy trick, który działa nawet na współczesnych zwiedzających przyzwyczajonych do efektów specjalnych.
Fresk na sklepieniu przedstawia alegorię Mądrości Bożej. W centrum kompozycji znajduje się Bóg, otoczony aniołami, niżej umieszczono czterech ewangelistów i czterech wielkich doktorów Kościoła katolickiego. To była mocna deklaracja ideowa – zwłaszcza w protestanckim wówczas Wrocławiu.
Co zobaczysz w środku
Wnętrze auli ma lekko trapezowaty kształt, zwężający się w kierunku zachodnim. Przestrzeń podzielona jest na trzy części: podium, audytorium i galerię muzyczną wspartą na filarach. Już przy wejściu uwagę przyciąga portal – znakomity przykład śląskiej rzeźby barokowej, ujęty w marmoryzowane ramy i zwieńczony kartuszem z napisem „AULA LEOPOLDINA”, podtrzymywanym przez dwa putta siedzące na gzymsie.
Na podium stoją trzy drewniane figury przedstawiające dobroczyńców akademii – królów z dynastii Habsburgów. Od lewej: Józef I, Leopold I (założyciel uczelni) i Karol VI, za którego panowania powstała sama aula. Rzeźby są częścią przemyślanego programu ideowego całego wnętrza.
Warto zwrócić uwagę na detale sztukatorskie. Ornamentyka pokrywająca ściany i sklepienie to prawdziwa uczta dla oka – girlandy, putta, woluty, kartusze. Wszystko wykonane z niezwykłą precyzją i dbałością o szczegóły.
Aula słynie też ze wspaniałej akustyki. Od początku istnienia uniwersytetu to tu odbywają się najważniejsze uroczystości akademickie – promocje doktorskie, inauguracje roku akademickiego, ważne wykłady. Tradycja trwa nieprzerwanie od prawie 300 lat.
Niedawna renowacja przywróciła blask
W 2008 roku rozpoczęto badania konserwatorskie i strukturalne, a następnie wieloetapowe prace renowacyjne. Najintensywniejszy etap trwał między 2015 a 2018 rokiem. Prace finansowano głównie ze środków gminy Wrocław, część kosztów pokryły uczelnia, samorząd województwa dolnośląskiego i rząd niemiecki.
Oficjalne ponowne otwarcie odbyło się 21 marca 2022 roku. Towarzyszyła mu wystawa Złotej Bulli – dokumentu fundacyjnego Akademii Leopoldyńskiej, podpisanego przez cesarza Leopolda I 21 października 1702 roku. Dokument przechowywany jest w Dziale Rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Wrocławskiego.
Po renowacji aula odzyskała pierwotne kolory i blask. Konserwatorzy usunęli wieloletnie nawarstwienia brudu i nieudanych wcześniejszych interwencji, odsłaniając oryginalne barwy fresków i pozłoceń.
Dla kogo to miejsce
Aula Leopoldina to atrakcja uniwersalna. Miłośnicy sztuki barokowej znajdą tu materiał do długich studiów nad ikonografią i warsztatem artystów. Osoby interesujące się historią docenią kontekst – ślad epoki, gdy Wrocław był częścią Cesarstwa Habsburgów i toczył się spór między katolicyzmem a protestantyzmem.
Ale nie trzeba być ekspertem, żeby się zachwycić. Sama skala przepychu i kunszt wykonania robią wrażenie na każdym. Rodziny z dziećmi też znajdą tu coś dla siebie – dzieciaki uwielbiają szukać detali w bogato zdobionych wnętrzach, a iluzjonistyczne freski na sklepieniu to świetny punkt wyjścia do rozmowy o sztuce i perspektywie.
Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego
Aula stanowi część Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego, które obejmuje też inne przestrzenie – Oratorium Marianum i Wieżę Matematyczną. Bilet łączony daje dostęp do wszystkich sal, co warto wykorzystać.
Wieża Matematyczna to punkt widokowy na wysokości 42 metrów, z którego rozpościera się panorama Wrocławia. Oratorium Marianum to kolejna barokowa sala, nieco mniejsza od Auli, ale równie bogato zdobiona. Zwiedzanie wszystkich trzech miejsc zajmuje około 1,5-2 godzin.
Praktyczne informacje – godziny i bilety
Muzeum jest nieczynne w środy. Nie można też zwiedzać w święta państwowe, Wigilię, Wielką Sobotę oraz podczas niektórych wydarzeń akademickich – warto sprawdzić kalendarz przed wizytą.
Godziny otwarcia (maj-wrzesień):
- poniedziałek-wtorek: 10:00-17:00
- środa: nieczynne
- czwartek-piątek: 10:00-17:00
- sobota-niedziela: 10:00-18:00
Godziny otwarcia (październik-kwiecień):
- poniedziałek-wtorek: 10:00-16:00
- środa: nieczynne
- czwartek-niedziela: 10:00-16:00
Ceny biletów: Bilet normalny do wszystkich sal (Aula Leopoldina, Oratorium Marianum, Wieża Matematyczna) kosztuje około 28 zł. Dostępne są bilety ulgowe dla dzieci, młodzieży uczącej się i studentów innych uczelni.
Jak dotrzeć i ile czasu zarezerwować
Aula znajduje się na pierwszym piętrze głównego gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego przy placu Uniwersyteckim 1, w samym centrum miasta. To rejon pełen innych atrakcji – kościół św. Macieja, Ossolineum, bulwary Odry.
Dojazd komunikacją miejską jest prosty – liczne linie tramwajowe i autobusowe zatrzymują się w okolicy. Najbliższe przystanki to „Uniwersytet” i „pl. Uniwersytecki”. Jeśli ktoś przyjeżdża samochodem, w centrum dostępne są parkingi płatne, choć w weekendy znalezienie miejsca bywa wyzwaniem.
Na samo zwiedzanie Auli wystarczy 30-40 minut, ale warto zarezerwować więcej czasu na całe muzeum. Jeśli dodać do tego spacer po okolicy i przerwę na kawę, można spokojnie przeznaczyć pół dnia.
Warto przyjść w dni powszednie rano – wtedy jest najmniej turystów i można spokojnie podziwiać detale bez tłumu. W weekendy, zwłaszcza w sezonie letnim, bywa tłoczno.
Gmach uniwersytetu to też dobry punkt startowy do zwiedzania Ostrowa Tumskiego – najstarszej części Wrocławia. Stamtąd kilka minut spacerem przez most Piaskowy i Tumski, i można podziwiać katedrę oraz inne zabytki.